Ik heb weer internet en kan het nieuws dus weer helemaal volgen. De luchtballonnen/plannen voor stelsel wijzigingen van Plasterk en Rouvoet zijn slecht nieuws voor iedereen die de huidige problemen echt wil oplossen. Over slecht doortrekkende wc’s en waarom politici er dan toch beter wél op kunnen gaan zitten.

Lang leve het internet! Ik kan thuis weer internetten en dat betekend dat ik weer veel te veel tijd besteed aan surfen over internet in het algemeen en het lezen van nieuws in het bijzonder. Dat komt goed en slecht uit zo rond Prinsjesdag. Het goede is dat ik weer helemaal op de hoogte ben, het slechte is dat ik me weer volop zit te ergeren aan de Nederlandse politici.
De afgelopen twee weken kwamen Plasterk en Rouvoet allebei met plannen voor stelsel wijzigingen, voor respectievelijk het hoger onderwijs en de jeugdzorg. Volgens mij zijn stelsel wijzigingen het best te vergelijken met verhuizingen. Het kan absoluut een goed idee zijn als je huis op instorten staat of als je groter wil gaan wonen of zo. Maar ja, je gaat natuurlijk niet verhuizen omdat de wc niet meer goed doortrekt, dat zou wat drastisch zijn. Er zijn natuurlijk fikse problemen in zowel het hoger onderwijs en vooral de jeugdzorg, maar in plaats van om een plan te maken om dat kamer bij kamer te verbeteren begint men meteen over een verhuizing.
Een verhuizing kan natuurlijk soepel verlopen. Als je een beetje voorbereidend werk doet (opruimen, plannen) dan kan je een week voor de verhuizing beginnen met inpakken en dan heb je alles een paar dagen na de verhuizing alweer redelijk op een plaats staan. Maar goed, zelfs met de meest soepele verhuizing duurt het natuurlijk een poosje voordat alle post op de goede plek aankomt en je weet waar je je auto gemakkelijk kan parkeren. Het gaat er natuurlijk ook van uit dat je niet hoeft te klussen in je nieuwe huis.
Een stelsel wijziging is een een verhuizing+. Het gaat hier natuurlijk om een grote organisatie die je niet zomaar een week dicht kan doen. Daar bovenop komt natuurlijk dat niet alle problemen met een verhuizing opgelost zijn. Als je altijd wild de wc doortrekt dan gaat die vanzelf kapot, waar je ook woont. Een beetje zelfreflectie kan natuurlijk geen kwaad. Tot slot kost zowel een stelsel wijziging als een verhuizing een hoop geld.

Een stelsel wijziging is natuurlijk niet per definitie slecht. Als er ergens grote veranderingen moeten worden aangebracht dan kan een breed plan die veel dingen in een keer verandert geen kwaad. Neem nou de AOW. De afgelopen tien jaar is steeds duidelijker dat de AOW op de lange termijn onbetaalbaar wordt. De oudere generatie (babyboomers) heeft een voorziening voor zichzelf geregeld die op lange termijn niet houdbaar is. Vasthouden aan de huidige situatie is nogal kortzichtig. De mensen die aan de AOW zoals die nu is vasthouden zijn eigenlijk geen haar beter dan de directeuren van bedrijven die zichzelf hoge salarissen en dikke bonussen toekennen. Ze zijn vooral geïnteresseerd in het eigenbelang en niet in het grotere belang op de langere termijn.
Maar niet alleen de solidariteit tussen generaties (om maar eens een socialistische term te gebruiken) is een reden om de AOW aan te pakken. Het is ook de kruipende onzekerheid voor (aanstaande) AOW’ers zelf. Er wordt al tien jaar gepraat over de AOW. Nu wordt er eens geschaafd aan de uitkering, dan wordt er weer geen inflatiecorrectie gedaan, dan vallen partners van AOW’ers weer buiten de boot. Op dit moment biedt de AOW helemaal geen zekerheid. Ik kan me niet anders voorstellen dan dat mensen die helemaal van de AOW afhankelijk zijn jaarlijks weer met samengeknepen billen zitten af te wachten welke goochelarij nou weer X euro van hun uitkering heeft afgesnoept. Het doorvoeren van een stelsel wijziging waarin een duidelijk visie voor de komende jaren staat, inclusief een realistische financiering en tijdsplan geeft veel meer zekerheid over de oudedagsvoorziening.

Terug naar de jeugdzorg en hoger onderwijs. Los van de vraag of een stelsel wijziging wel of geen goed idee is, is het natuurlijk de vraag of die er ooit komt. Het antwoord is natuurlijk nee. Het is een politieke uitvlucht. Over een half jaar komen de eerste plannen die daarna natuurlijk door iedereen moeten worden bediscussieerd. In maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen en zijn de politici ergens anders mee bezig. De resultaten zullen vast een impact hebben op het landelijke politieke landschap, al is het alleen maar omdat iedereen daarna bezig is met de Tweede Kamer verkiezingen het jaar erop.
De enige reden is dat Rouvoet en Plasterk komen met het idee van een stelsel wijziging is om kritiek van zich af te kunnen werpen omdat “ze zich concentreren op de stelsel wijziging” en niet teveel tijd willen steken in iets wat binnenkort toch anders is. Als je bezig bent de verhuisdozen in te pakken dan ga je niet veel moeite steken om een probleempje met de wc op te lossen.
Dit kabinet heeft nooit de moed gehad om echte plannen te maken (Pechtold) en is inderdaad uitgeregeerd (Rutte). Het is te hopen dat de Tweede Kamer tegen de ministers zegt dat ze de pot op kunnen en eerst maar eens moeten uitvinden waarom de wc toch steeds moeite heeft met doortrekken.