Onderhoud aan lasers is niet zo glorieus maar toch wel spannend. Als je met koelwater gaat zitten kliederen naast alle (hoge voltage) elektronica dan riskeer je meer dan een waterballet.

Het zal natuurlijk niet verbazen, een laser heeft af en toe onderhoud nodig. De meeste dingen zijn echter te moeilijk om zelf te doen en dan wordt er een professional ingeschakeld. Er zijn een aantal die allemaal een gedeelte van Europa doorreizen om lasers te installeren en te repareren. Het zag er een beetje naar uit dat wij die binnenkort ook zouden moeten gaan inschakelen want de power die uit een van de lasers kwam was erg laag.
De laser waar het om gaat werkt in twee stappen. Eerst heb je wat diodes die de fotonen – licht – naar het laser kristal brengen. Dat kristal doet dan het echte laseren. Het afgelopen jaar hadden we 16.8 Ampère nodig om 6 Watt licht te maken. Het is normaal dat de diodes na verloop van tijd minder worden en dat je dan meer Ampère nodig hebt om dezelfde hoeveelheid licht te krijgen. Het was dus niet verbazingwekkend dat we een aantal maanden geleden 18 A nodig hadden. Het was een grote stap, maar we meten het niet dagelijks (eigenlijk meten we het alleen als de laser niet goed werkt) dus het kan best al wel een hele tijd niet zo goed zijn geweest. Een paar weken moesten we naar 18.5 A. En eergisteren moesten we zelfs naar 19 A. Als je 20 A bereikt dan moeten de diodes vervangen worden en in dit tempo zouden we zo zoetjesaan eens moeten beginnen met het opzoeken van de telefoonnummer van de onderhoudsmonteur.
Toch klopte er ergens iets niet. Het is een ding dat je op een gegeven moment de Ampères op moet krikken, het is ook zo dat ze dan sneller oud worden. Maar binnen een half jaar 2 Ampères meer? Da’s wat veel. Toen kwam er iemand op het idee om eens naar het koelwater te kijken. De laser is namelijk zo gebouwd dat het licht dat van de diode naar het kristal gaat door het koelwater gaat. Als het koelwater wat vies is dan lijkt het net of de diode minder licht geeft en moet je dus de power opkrikken. Het was een snelle check met een duidelijk resultaat: het koelwater was zwart.
We zagen het gisteren, maar we hebben de metingen nog maar even afgemaakt. Vandaag moesten we er dan toch aan geloven. Eerst hebben we het zwarte water eruit gehaald, dan een paar keer doorgespoeld. Toen hebben we er een speciaal schoonmaak middel in gedaan. Toen weer een paar keer spoelen en tot slot een anti-algen middel erin (met een fijne roze kleur). Het grootste probleem dat we tegenkwamen was dat een emmer die we gebruikten aan de onderkant lekte. Dan sta je dus opeens in je laserlab met honderdduizenden Zwitserse Frank aan apparatuur en dan heb je een lekkende emmer.
Inmiddels was de dag wel weer zo’n beetje voorbij en we wilden nog wat kleine tests doen met de laser – bijvoorbeeld kijken hoeveel power er nu uit komt – maar hij moet eerst een uur of zo opwarmen. In die tijd besloten we de rest van het lab ook maar een schoonmaakbeurt te geven. We hebben de stofzuiger van de werkplaats gehaald. Het is een apparaat waarmee stofzuigen een haast stoere actie wordt. Het stroomsnoer is bijna net zo dik als de opzuigslurf van de alledaagse stofzuiger. Toen de familie van Paul hem later kwam ophalen (hij ging kaasfonduen want zijn broer (+vrouw+kind) was op bezoek) konden we zien dat de stofzuiger net wat kleiner was dan het driejarige zoontje van Paul.
Nadat de laser opgewarmd was zagen we dat we weer, zoals vanouds 16.8 Ampère nodig hadden om 6 Watt energie te leveren. Morgen kunnen we dus weer aan de slag met een werkende laser in een fris en schoon lab!