…dat je je afvraagt waarom je doet wat je doet.
Een aantal weken geleden gaf een theoretisch/computational chemicus een seminar die bij een snaar raakte. Waarom ben ik eigenlijk scheikunde gaan studeren? Op de middelbare school was er een leraar die begon te vertellen over orbitals rond atomen. Je hebt de s-orbital, die een schil vormt rond de kern, de p-orbital, die een soort oneindig-teken vorm heeft. Wat de orbitals zeggen is de waarschijnlijkheid dat je een elektron daarbinnen aantreft. Het punt van de p-orbitals is dat er eigenlijk geen kans is dat ze van de ene lob naar de andere lob gaan. Toch is er evenveel kans dat je het elektron in een van beide lobs aantreft. Dat was het middelbare school verhaal. Ik vond het fascinerend. Ik snap nog steeds niet hoe het werkt, maar de wiskunde is onvermijdelijk. Het seminar ging niet zozeer over orbitalen, maar de mogelijkheid dat je theoretisch kan voorspellen wat er in moleculen plaats vindt, vind ik nog steeds geweldig. En precies die snaar werd geraakt tijdens dit seminar.
De meneer had trouwens nog wat opmerkelijks: een statement over de oersoep. De evolutie begon met dieren in zee. Dat is waar het leven begon, dat is waar de eerste aminozuren werden gevormd. Nu schijnt het zo te zijn dat alle UV-spectroscopie plaatsvind in hetzelfde gebied waar ook water spectroscopie plaatsvindt. Zijn statement was dat die twee met elkaar in verband staan. Water laat namelijk niet alle golflengten even goed door – dat is wat je meet. UV-straling is redelijk gevaarlijk voor biologie. Het had dus een evolutionair voordeel om als aminozuur in een spectrale regio te zitten waar het water geen UV-straling doorlaat. Het is de eerste keer dat ik een theoretisch chemicus hoor kletsen over de evolutie.
Tijdens het seminar zat ik me af te vragen of ik goed gekozen had. Is theoretische chemie toch niet meer waar mijn liefde ligt? Al dat gepruts in zo’n lab, waar is dat goed voor? Maar ja, het verhaal dat zo’n prof verteld is natuurlijk heel wat anders dan wat de promovendi daadwerkelijk doen. Ik kan me goed voorstellen dat elke twee sheets vier jaar werk voor een individuele promovendus was. Dat is met mijn werk niet anders, maar ik denk dat gecombineerde werk in het lab en achter de computer voor mijzelf bevredigender is.

Er zijn ook van die momenten dat je het liefst uit het raam wil springen, iets of iemand een trap wil geven of iets door de kamer wil gooien. Vrees niet: ik beheers mezelf redelijk, maar er zijn van die momenten. Maandag kwam de prof binnen en hij begon over de onderwijstaken van volgend semester. Er zijn drie soorten taken: de eerste is het physisch-chemisch practicum. Het is een beetje saai, maar in ieder geval je vakgebied en het kost je weinig tijd. De tweede is het geven van werkcolleges. Het kost veel tijd maar de studenten leren er veel van en jijzelf wellicht nog meer. De derde is het organisch-chemie practicum. Het kost je vreselijk veel tijd, het is voor je vakgebied niet interessant en de studenten vinden het ook niet leuk. Een vierde optie is dat je geen onderwijs hoeft te geven.
In de laatste twee semesters had ik het physisch-chemisch practicum en geen onderwijstaak dus ik zag de bui al hangen. Prof: “Robbert, je hebt toch scheikunde gestudeerd?”. Ik: “Theoretisch ja”. Prof: “Maar je hebt toch een practicum organische chemie gedaan?”. Ik: “Ja”. Prof: “Da’s pech voor je!”
Ik had me er wellicht uit kunnen lullen. Ik heb misschien vier weken organisch practicum gedaan, plus het introductie practicum. Daarna ben ik achter de computer gekropen of heb ik onderzoek gedaan met samples van hooguit een halve milliliter waar de ingewikkeldste praktische stap was het zoeken van de juiste pipet. Maar goed, ik zou wel wat betere argumenten moeten gebruiken (die ik misschien ook wel zou hebben) en het zou me veel tijd kosten om de prof te overtuigen. Het einde van het liedje zou zijn dat het practicum dan naar een collega gaat. Het physisch-chemische instituut moet een X aantal assistenten leveren, dus als ik het niet ben dan is iemand anders de lul.
Mijn kamergenoot moest het practicum vorig jaar geven en kreeg een klachtenbrief dat hij te streng was. Hij ging naar de studenten en vertelde dat als ze altijd zo foutloos Duits zouden spellen, dat hun verslagen dan ook beter te lezen zou zijn. Een anorganicus had die roddel gehoord en zat zich af te vragen wie er in ons instituut zo evil zou kunnen zijn dat de studenten zo’n klachtenbrief zouden schrijven. Ze kon zich niemand voorstellen. Die persoon zat naast haar net een nieuw glaasje wijn in te schenken.
Helemaal laat ik het er ook niet bij zitten. Ik heb wat met die evaluatiecommissie van doen en ik ga het zeker aan de orde stellen. Het is toch een gotspe dat een theoreticus studenten organische vaardigheden aan moeten gaan zitten leren. Ik heb potverdorie niet twee jaar studievertraging opgelopen met studentenvertegenwoordiging om er hier een potje van te maken.

Zo, dat moest ik even van me afschrijven. Ik hoop dat ik nu wel kan gaan slapen.

Vandaag ben ik van server verandert (zelfde hosting bedrijf, nieuwere server). Vandaar dat de site vandaag even online was. Het heeft me een uurtje of zo gekost, maar inmiddels zou alles weer moeten werken.

Wat nog steeds niet werkt is mijn laser. Of beter: de chiller van de laser. De chiller (een coole naam voor een koeler) moet de laser op de goede temperatuur houden, maar twee weken terug maakte die een ratelend geluid. Het bleek dat de pomp gedesintegreerd was waardoor ook de koppeling tussen de motor en de pomp stuk was. Dat is een goed design: als de pomp vast loopt dan sloopt ie de koppeling, maar niet de motor. Vorige week kwam een nieuwe pomp binnen, nu zitten we nog steeds op de koppelingen te wachten. Het verschil is dat de pomp als pakketje is verstuurd en de koppelingen met de post. De post doet er altijd eindelóós over.
In de tussentijd heb ik niet stilgezeten. Eerst moest ik een presentatie houden, over Fourier Transformaties. Eigenlijk best een aardig onderwerp. Helaas zaten sommige mensen, zoals de prof, nogal op hun praatstoel waardoor ik om de haverklap onderbroken werd waarin uitleg werd gegeven over dingen die ik even later zelf uit zou leggen. Aan de ene kant is het vervelend want zo kom je niet goed aan je verhaal toe, aan de andere kant is het seminar altijd wel interactief wat het een stuk leuker maakt als je in de zaal zit. Er vinden echte discussies plaats, dat is een stuk beter als de helft van de mensen zit te slapen en de andere helft tekeningetjes zit te maken.
Sindsdien ben ik vooral met de analyse software bezig geweest. Ik gebruik nu twee programma’s om fatsoenlijke 2d-plots te maken en mijn 3d-collega’s gebruiken een derde programma. Het leek ons de moeite waard om daar wat meer lijn in te krijgen. De keuze lijkt nu gevallen op Python. We moeten nog wel even de prof overtuigen. Dat is niet helemaal triviaal, maar de huidige software is meer dan 10 jaar oud en is al 5 jaar aan vervanging toe.
Tot slot, morgen is het eerste kerstdiner, met de vakgroep. Sinds vorige week zit de kerststemming er een beetje in, aangezien toen de eerste sneeuw lag. Die is inmiddels allemaal alweer verdwenen maar de kou is gebleven.

Toen mijn loonstrookje/A4’tje twee weken geleden binnenkwam zat daar niet alleen het papiertje van vorige maand bij, maar ook van het afgelopen jaar. Waarom kreeg ik alle strookjes nog een keer? De secretaresse heeft navraag gedaan en het blijkt dat er kerkenbelasting is ingehouden, maar aangezien ik heb aangegeven geen geloof te hebben kreeg ik dat geld weer terug. Een soort atheïstenkorting. Het gaat om zo’n 70 frank per jaar die anders was gegaan naar het instandhouden van die kloteherrie van de kerkklokken het hele weekend.
Vorig jaar, toen ik me bij de immigratiedienst meldde, was ik eigenlijk verbaast toen ze me de vraag stelde – welk geloof heb je? Wat heeft de gemeente daar nou weer mee te maken? Maar ja, het is niet echt de plek om er ophef over te gaan maken.
Die kerkbelasting schijnt trouwens wel voor ophef te hebben gezorgd. Ooit was het verplicht, later niet meer. Natuurlijk had je toen mensen die de kans zagen om 70 frank per jaar te besparen en zich uitschreven uit de kerk, alhoewel ze wel gelovig waren. Toen hebben de kerken besloten dat mensen die geen kerkbelasting betalen ook niet meer op het kerkhof begraven mogen worden. Lekker verheven instituut.

Afgelopen week was het ook 20 jaar geleden dat de muur viel. Het enige wat ik me van de val van de muur kan herinneren is dat die rare Duitsers vuurwerk afstaken terwijl het geen oud- en nieuw was. Het zou trouwens kunnen zijn dat dat de hereniging was en niet de val van de muur. Op een bepaalde manier zit ik in een tussengroep: aan de ene kant ben ik te jong om het me actief te herinneren, aan de andere kant ben ik te oud om het ooit op school echt aan de orde te hebben gekregen.
Ik heb best veel Duitse collega’s. De west-Duitse collega’s herinneren zich dat er opeens af en toe Trabantjes door de straten reden. Een oost-Duitse collega was kort geleden nog even thuis langs geweest en had het beste dat oost-Duitsland voortbracht meegenomen: snoepjes. Een Poolse collega vertelde dat in Polen het communisme al eerder was ingestort/vermindert maar dat pas met de val van de muur ze ook vrij konden reizen naar de rest van de wereld.
Deze verhalen zijn een beetje de bitterzoete krenten uit een heel erg bleke pap. Het menselijk leed dat een beetje uit de verhalen doorklinkt (mijn collega’s waren toen net zo jong als ik en hebben het dus ook niet zo bewust meegemaakt) maar die vooral op de tv-beelden zichtbaar zijn is moeilijk voor te stellen. Mensen die op het laatste moment nog naar het westen proberen te vluchten voordat de muur definitief dicht gaat, mensen die tussen het prikkeldraad uitgepulkt worden nadat ze zijn doodgeschoten tijdens hun vlucht naar het westen, mensen die woedend zijn op de grenswachten vlak voordat de grens daadwerkelijk opengaat. Dezelfde mensen die even later huilend de grens over kunnen steken.
Mensen die gevangen waren in een geopolitiek spel dat zich ver buiten hun bereik afspeelde. Mensen die vermorzeld zijn door een systeem dat een grootse parade en ronkende teksten kon produceren maar als het erop aankwam over de burger heen walste. Een systeem waar grenzen, muren en hekjes werden geplaatst waar het de leiders, niet de burgers, uitkwam. Een systeem dat mensen binnen- of juist buitensloot.
Een systeem waar alles van de burger werd bijgehouden in eindeloze archieven. Zouden de oost-Duitsers de burgers naar hun religie hebben gevraagd? Zouden ze de gegevens over het telefoonverkeer netjes anderhalf jaar hebben bewaard? Zouden ze, als ze het vliegtuig instapten hebben moeten aangeven wat ze zouden gaan eten? Zouden ze onder het mom dat het paspoort veiliger moet mensen om hun vingerafdrukken hebben gevraagd?

Het is alweer een tijdje stil geweest. Wat heb ik ook alweer gedaan?

Vorige week hoorde ik dat een collega gaat verhuizen en toen heb ik, samen met wat anderen, zijn appartement bekeken. Vanaf het moment dat ik het hoorde zat ik in mijn hoofd al te verhuizen. Helaas kreeg ik het appartement niet, maar ik hoorde nu wel van iemand anders die een appartement heeft: nieuwe ronden, nieuwe kansen.

Gisteren ben ik naar de expo Vina geweest. De naam zegt het al: de wijn expo. Het is 20 franc entree en daarna kan je gratis alle wijnen proeven. Het is proeven, dus geen volle glazen, maar je kan wel veel proberen. We (collega’s en ik) besloten op maandag te gaan omdat het dan rustiger is dan in het weekend. Helaas was ik na een lange werkdag niet in de mood om lekken wijn te gaan proeven. Het kan ook zijn dat het door de expo-sfeer kwam (eigenlijk: het gebrek aan sfeer). Het was ook wel typisch: na een half uur belanden we bij een distilleerderij. Ze hadden erg lekkere prume en poir Williams eau-de-vie (www.aucret.ch, mam?) en ook de hirnberen-likeur was erg lekker. (een hirnbeer is een bes. Ik weet in het Nederlands het verschil al niet, laat staan in het buitenlands).

Nu is de vriendin van een van mijn collega’s recentelijk haar vriendje achterna gereisd naar Zwitserland. Sindsdien zoekt ze naar werk. Op de expo raakte ze in gesprek met iemand die in de horeca werkt. Lekker netwerken dus :) Die persoon-die-in-de-horeca-werkt (ik weet haar naam niet) heeft in de hotelbar van een viersterren hotel gewerkt (het Astor). Toen de expo om 22 uur afgelopen was zijn we daar nog even naar toe geweest. We hebben daar lekkere wijn gedronken en het was niet eens heel duur (18 frank voor 2 1/2 glas wijn. En het was goede wijn en het waren ook geen zuinige glazen).

Vandaag was een beetje een verloren dag. ‘S ochtends eerst het lab opgeruimd, daarna lunch en daarna een presentatie. Net toen ik om 15 uur een beetje op gang begon te komen vloog er een helikopter laag over – heel laag. Ik kon het zien, horen en voelen. Het blijkt dat ze zonnepanelen gaan aanbrengen op het dak en dat de makkelijkste manier om die op het dak te krijgen is met een helikopter. Het is natuurlijk wel een beetje bizar – denk groen, huur een heli.

De foto’s (van mijn iPhone) staan op:
deze pagina.

De eerste twee foto’s zijn genomen vanuit mijn werkkamer, bij de derde hangt ie boven het gebouw naast ons, de rest van de foto’s zijn genomen bij de plaats waar de lading werd opgehaald. De lading hing aan een touw. Ik weet niet hoe goed het op de foto’s overkomt, maar we konden echt heel dichtbij komen, de ladingen stonden 10 meter ver weg, misschien minder.

Let trouwens ook op de vrolijk gebogen rotorwieken. Dat is raar. Wieken op hoge snelheden zouden vaag moeten zijn, maar niet gebogen. We hebben het er nog even met de prof over gehad – hee, je zit in de optics of niet – en we denken dat het komt doordat de chip niet in een keer tegelijk maar puntje na puntje gelezen wordt.

Een van de dingen die ik het meeste mis hier in Zwitserland is het bestuurlijk actief zijn. Er was natuurlijk een bepaalde tijd in mijn studie dat ik wel heel erg actief en misschien wat weinig studeerde, maar ik hou er wel van. Het dingen organiseren, het verbeteren van dingen en het op de hoogte zijn van wat er speelt. De laatste twee jaar is dat echter sterk verminderd. Eerst zat ik in Zweden, daarna moest ik heel hard afstuderen en nu zit ik al 13 maanden in Zwitserland. In het buitenland zitten is natuurlijk niet per se een probleem, ook als je de taal een beetje kent, maar het niveau van je concentratie moet wel erg hoog zijn om het bij te houden.

Iedere zoveel jaar worden in Zwitserland de verschillende instituten op de universiteit geëvalueerd. Het gaat anders dan in Nederland. In Nederland is het onderwijs en onderzoek van elkaar gescheiden en worden dus apart beoordeeld. In Zwitserland worden die twee samen genomen. In Nederland worden de verschillende scheikunde opleiding met elkaar vergeleken, in Zwitserland gebeurt dat niet. In principe zijn er drie scheikunde instituten aan de universiteit, eentje voor organische, anorganische en fysische chemie. Als een soort nieuwigheid worden die nu wel samen beoordeeld.

Nou ja, je voelt ’em al aankomen: ik ben er bij betrokken. Ze zochten een vertegenwoordiger voor de PhD’s en WiMi (geen wifi maar Wissenschaftlicher Mitarbeiter) en ik werd gevraagd. Vandaag hadden we de eerste vergadering. Het was een beetje een tegenvaller. Ik wil er eigenlijk niet teveel van op het web zetten, laat ik houden bij dat het begon dat twee van de vier profs te laat waren – 20 minuten te laat.

Een van de personen kon trouwens ook geen Engels. Dat leverde een interessante observatie op: ik maakte aantekening in het Nederlands. Dat doe ik eigenlijk al een jaar niet meer. Ik kan me in Nederland herinneren dat ik van colleges aantekeningen maakte in het Nederlands, of het college nou in het Nederlands of Engels was. Uitzondering was als ik niet goed genoeg in de stof zat om zo snel te kunnen vertalen, dan schreef ik eigenlijk letterlijk op wat er gezegd werd, ook als het Engels was. Sinds ik in Zwitserland zit praat en denk ik eigenlijk helemaal in het Engels en maak ik dan ook aantekeningen in het Engels (maar toen ik metingen aan het doen was met een Nederlander toen schreef ik wel Nederlands in het lab boek).

Maar goed, na bijna een jaar aantekeningen maken in het Engels schreef ik vandaag weer Nederlands. Ik had eigenlijk verwacht, gezien bovenstaande, dat ik de aantekeningen in het Engels zou maken. Ik zou dan Duits->Nederlands->Engels gaan vertalen, misschien iets teveel van het goede.

Na een uurtje, of eigenlijk 40 minuten, was de vergadering alweer afgelopen. Voorlopig komt het er voor mij op neer dat ik moet afwachten wat er uit de enquête komt. Als daar vreemde dingen uitkomen dan moet ik misschien meer doen, maar voorlopig kan ik weer lekker terug naar het lab.